Manfaat Rosella

Tanduran iki asale saka manca nanging wis urip ing Indonesia wiwit jaman penjajahan biyen. Merga kembange apik, mula ditandur ing latar kanggo pasren. Wite cendhek wernane abang tuwa, godhonge lancip Celsiu telu, ana sing pinggire ringgik-ringgik ana sing alus. Kembange wernane abang, kaya woh, tengahe ana isine. Sejatine iki kelopak bunga. Iya kelopak bunga iki sing nduweni kasiyat njaga kasarasan lan Celsiusur awak. Ing Malaysia malah kanggo suplemen, vitamin kanggo njaga stamina amrih kuwat ora gampang lara.

Jeneng Latin-e Hibiscus sabdariffa, wong Sunda ngarani kembang anggrem, ing Medan jenenge bunga merah. Senajan akeh sing nandur nanging padha ora ngerti kasiyate. Kamangka wohe kena kanggo gawe setrup, digodhog karo gula rasane legi kecut enak kaya frambusen. Mula ana sing ngarani kembang frambusen.

Ing Malaysia, hibiscus diolah dadi teh celup, sele roti, sirup (setrup). Kembang hibiscus ngandhut vitamin A, vitamin C akeh, kalsium sing cukup, ngandhut serat lan mineral. Mula becik kanggo kasarasane mripat, kulit, balung lan pencernaan. Miturut Iwan R Hudaya, sing duwe kebon hibiscus jembar ing Pasar Minggu, Jakarta, dheweke wis suwe nandur hibiscus kanggo bahan sele roti lan sirup. Rasane enak ora kalah karo omben-omben bangsane fanta.

Kembang Celsius werna-werna jinise nanging ing Indonesia kene ana rong jinis, sing godhonge ringgik-ringgik pinggire lan sing alus. Wohe meh padha, mung rada beda wernane. Ing Hawai, Malaysia, Thailand, India, Kuba, tanduran Celsius iki werna-werna jinise. Ana sing kembange wernane wungu, putih, violet, biru, oranye, abang tuwa. Ing kana kembang Celsius digawe teh, diombe kaya yen ngombe teh biasa. Emane ing kene Celsiu Celsius. Kamangka yen saben dina ngombe teh hibiscus awak bakal sehat lan seger merga Celsiusur lancar lan kecukupan sawetara vitamin sarta mineral. Rehne Celsiu ana sing adol teh hibiscus, becike gawe dhewe wae. Kepriye carane gawe omben-omben saka Celsius?

TEH HIBISCUS (ROSELA)

Kembang hibiscus sing wis tuwa tenan diundhuhi banjur dipepe sedina rong dina supaya alum. Yen wis alum dibeleki dijupuki sing ana tengahe (wijine). Wijine kena ditandur. Kelopak hibiscus sing wis dijupuki isine banjur dikumbah nganti resik terus dipepe maneh nganti garing suwene 3-5 dina. Ditutupi Celsius bening supaya ora kena bledug. Yen wis garing teh disimpen ing wadhah sing rapet, siap digawe wedang teh. Carane gawe, mundhuta teh hibiscus sacukupe diseleh gelas banjur dicom banyu umub ditutup sing rapet. Banyu com-coman bakal dadi abang wernane, ditambah gula pasir terus diunjuk anget-anget. Yen disimpen rapet, teh hibiscus bisa tahan nganti 3-6 sasi

SIRUP HIBISCUS

Woh hibiscus (Celsius) sing isih seger lan wis tuwa kehe 500 gram dibuwang isine sing ana njerone nganti resik banjur dikumbah. Bahan tambahan:gula pasir 600 gram, asam sitrat 4 gram, natrium Celsius (kanggo ngawetake) 1-2 gram, botol sing steril 2 iji. Dhisik dhewe nggodhog banyu 8 gelas ing Celsi email (ora kena Celsi aluminium) nganti umub. Kelopak hibiscus banjur dicemplungake, digodhog suwene 20-25 menit, terus genine dicilikake karo tetep diudhak-udhak nganggo sendhok kayu (enthong). Yen banyune wernane wis abang, genine dipateni banjur dientas lan disaring. Cemplungna gula pasir, asam sitrat lan natrium Celsius, diudhak sing rata nganti larut. Banjur digodhog maneh nganggo geni cilik wae nganti umub maneh suwene 5 menit, dientas. Yen wis rada adhem diwenehi Celsius (sari) apel utawa stroberi miturut kasenengane, terus diwadhahi botol disimpen ing kulkas supaya rada awet. Sirup siap diunjuk. Cara iki ora tahan suwe. Yen kepengin sirup bisa tahan rada suwe, botol kudu disterilisasi dhisik (pasteurisasi). Sadurunge diwadhahi, botol digodhog nganti umub kanthi Celsiusure 150-200 derajat Celsius.

Sumber : http://qonitahrachma.blogspot.com/2011/11/artikel-kesehatan-basa-jawa.html

artikel kesehatan

Kanggo Nyegah Tumindhak Daksiya Marang Garwa, Suami Perlu Nduweni Wawasan Gender

Keri-keri iki asring kita prangguli pawarta ing laying kabar , sawijining suami dilaporake garwane amarga wis tumindak daksiya marang garwane. Anane Undang-Undang no 23 Tahun 2004 ngenani penghapusan kekerasan dalam rumah tangga pranyata durung kuwagang ngurangi anane tindak kekerasan sajrone rumah tangga. Isih akeh kasus-kasus kekerasan kang ditindakake pihak kakung (suami ) marang bojone, Bab iki amarga sosialisasi kang durung meluas,saengga Undang-undang kasebut durung padha dipahami dening masyarakat. Mesthine kanthi ananke Undang-Undang kasebut para suami kudu pikir-pikir dhisik menawa arep nindakake kekerasan marang garwane, awit akeh ketentuan ing Undang-undang kasebut kang menehi perngayoman marang wanita.

Pengayoman

Kita wajib mangerteni menawa tujuan ananae Undang-Undang kasebut,yaiku kanggo nyegah sakabehing wujud tindak kekerasan sajrone rumah tangga; menehi pengayoman marang korban kekersan sajrone rumah tangga, nindak para pelaku kekerasan sajrone rumah tangga lan njaga wutuhing rumah tangga kang harmonis lan sejahtera. Tumindak kekerasan kang dilarang yaiku kekerasan fisik,psikis,seksual lan penelantaran rumah tangga.

Aja gampang

Aja gampang nindakakae kekerasan,awit korban bisa nglapurake marang pulisi ,kaya kang kasebut ing pasal 26 Undang-Undang kasebut. Kejaba iku, pidana kang bakal tumiba marang pelaku uga abot. Miturut pasal 44, pelaku bisa kena ancaman pidana kunjara lawase 5 taun utawa denda Rp 15.000.000,-.Malahan yen nganti korban nandhang lara utawa tatu abot, bisa dipidana nganti 10 taun utawa denda akeh-akehe Rp 30.000.000,-. Menawa nganti njalari pepati ukuman 15 taun kunjara utawa denda Rp 45.000.000,-.Dene menawa ora nuwuhake lelara utawa alangan kanggo nindakake jabatan uatawa pakaryan ,dipidana paling suwe 4 sasi utawa denda Rp 5000.000,-.. Sabanjure pasal 45 nyebutake menawa tumidak kekerasan kang asipat psikis ana sajrone rumah tangga dipidana paling suwe 3 taun utawa mbayar denda Rp 9.000.000,-. Menawa nuwuhake lelara dipidana 4 sasi utawa denda Rp 3.000.000,-.

Kekerasan seksual bisa dipidana paling suwe 12 taun utawa denda Rp 36.000.000,-. Ing pasal 47 disebutake, Saben wong kang meksa wong kang manggon ing omahe nindakake seasambungan seksual bisa dipidana kunjara paling cendhek 4 taun,lan paling suwe 15 taun utawa denda paling sethithik Rp 12.000.000,- lan palingf akeh Rp.300.000.000,- Ing pasal 48 disebutake, menawa tindak kekerasan seksual kasebut njalari tatu kang abot marang korban lan ora bisa diusadani, utawa njalari gangguan pikiran utawa kejiwaan nganti 4 minggu terus-terusan utawa sajrone setahun nanging ora terus-terusan;gugure utawa matine janin kang ana kandhutan;utawa njalari alat reproduksi ora bisa berfungsi ,dipidana kunjara paling cendhek 5 taun lan paling suwe 20 taun utawa denda paling sethithik Rp 25.000.000,-lan paling akeh Rp 500.000.000,-. Tumindak gawe wong liya sajrone rumah tangga dadi terlantar (kapiran ) bisa dipidana kunjara paling suwe 3 taun lan denda paling akeh Rp 15.000.000,-. Kamangka dheweke wis kaiket dening ukum utawa perjanjen bakal nguripi utawa ngopeni wong kasebut.

Ngilangi

Kanthi anane Undang-Undang kasebut, wis sakmesthine menawa tumindak kekerasan mligine marang wanita kudu diilangi. Sapa wae kudu nyadhari menawa kekerasan iku ora becik. Apa maneh paukumane uga abot yen dilapurake marang pihak kang kawogan yaiku kepolisian. Akibat kekerasan fisik utawa psikis marang korban cukup abot,ora mung tatu-gangguan kesehatan fisik,nanging uga traumatis tumrap korban. Menawa kedadean kasebut ditindakake suami istri , bakal njalari anak uga bakal niru pokale bapakne rikala diwasa. Dene yen anak wadon bakal sengit marang bapakne

Racake pihak kakung kang nindakake kekerasan iku motife werna-werna. Kahanan bawah sadhare pancen kepingin nindakake daksiya kanthi nganiaya umpamane ngantemi,amarga ana sawijing bab kang kudu nindakake kuwi,utawa niyat ngukum garwane. Kekerasan pancen bisa ngendhegake padudon, lan bisa nuwuhake rasa marem ,amarga bisa ngalihake rasa frustrasi kang timbul saka sajrone utawa sakjabane omah. Nanging ing tembe bisa nuwuhake rasa ora bahagia,rasa wedi, ora percaya, nyingkiri hubungan seksual, ilange harga diri kang bakal njalari ambruke rumah tangga. Pihak kakung uga wajib ngrungokake kanepsone pasangan minangka evaluasi dhiri.

Sensitif Gender

Kanggo nyegah anane tumindak daksiya kasebut, para suami perlu mbangun sesambungan kang sensitif gender karo psanganan.Sensitif gender tegese peka marang aspirasi,kebutuhan,beban lan kahanan pasangane. Uga ngedohi cara-cara kekerasan rikala berkomunikasi lan tindak-tanduk.

Ana unen-unen garwa iku sigaraning lan kanca kanggo mbat-mbatan. Mula kaum kakung utawa suami kudu bisa bage rasa karo garwane. Kabeh harapan lan hasrat bisa dilairake kanthi tinarbukaa marang istri. Iki minangka ganti saka tumindak main perintah utawa istri kudu manutan. Komunikasi uga ditingkatake. Menawa suami ora sEneng sawijining bab kang asale saka istri, becike terus dipratelakake menawa ora seneng. Aja mung diendhem wae. Arep nesu kena,nanging aja nganggo kekerasan .Lan aja nganti memuncak. Alternatif liyane yen arep nesu ,istirahat sawatara, Becike nindakake relaksasi. Aja pisan-pisan nesu rikala lagi nyetir mobil,migunakake minuman keras utawa narkoba. Suami kudu nduweni pikiran positif marang pasangane. . Pihak kakung uga wajib ngrungokake kanepsone pasangan minangka evaluasi dhiri. Rasa sErik utawa nesu uga muncul,amarga pihak kakung butarepan marang garwane. Butarepan iku kena wae,nanging aja kebangeten, apa maneh yen dikantheni pandakwa sing ora-ora marang garwa.Timbule kekerasan ,bisa uga amarga pihak kakung ngalami stress. Yen iki sing njalari, stres kasebut ora kena dienengaake wae,malah kudu bisa ngatasi stress. Ana becike nyinau kepriye nyegah lan nanggulangi stres. Banjur kepriye ngadhepi permasalahan sajrone pembayatan ? Yen ngadhepi prekara iki aja ngendhani,nanging kudu dimusyawarahake karo pasangan,kepriye ngudari reruwet kasebut.

Saka andharan kasebut bisa dijupukm dudutan , suami kang sensitif gender yaiku suami kang tinarbuka karo pasangane, kuwagangngendhaleni kanepson, cemburu,stres lan sumadiya musyawarah sajrone ngadhepi ruwet rentenging rumah tangga karo pasangane.**** (Lukyastirin D )

Artikel ini dimuat di Panyebar Semangat.tahun 2005

UNGGAH-UNGGUHING BASA JAWA

Ana ing wewengkon bebrayan Jawa wis kawentar luhuring tata kramane lan sapanunggalane ing tindak solah bawaning bangsa. Mangkono uga ing bab basa Jawa. Basa Jawa uga duwe tata krama sing diarani “unggah-ungguh” utawa “undha-usuking basa”. Unggah-ungguh utawa undha-usuking basa iku kanggone manut wong kang guneman (wong kapisan), karo wong kang diajak guneman (wong kapindho), sarta wong kang digunem (wong katelu). Miturut cak-cakane, basa Jawa kaperang dadi loro, yaiku:

1. BASA NGOKO

Basa ngoko yaiku basane wong kang ora pati ngurmati kang dijak guneman. Dene panganggone basa ngoko yaiku:

-          menyang sapadha-padha kang wis kulina banget

-          menyang wong kang kaprenah nom (marang anak, putu, murid, pramu wisma, bojo, wong cilik, sedulur nom)

-          yen ngunandika, yaiku guneman dhewe utawa celathu sajroning ati.

Basa ngoko ana rong werna

1.      ngoko lugu

Wujude tembung ngoko, ora ana tembung kang krama inggil tumrap wong kang dijak guneman. Yen ana, mung tumrap marang wong sing digunem.

Kanggone: omongane bocah karo bocah sing kulina, omongane wong tuwa karo wong enom, yen lagi ngunandika.

Tuladha

-          omongan bocah karo bocah sing wis kulina → ”Kowe arep menyang ngendi, Di?”

-          wong tuwa marang anak → ”Nik, jupukna buku iku!”

-          yen lagi ngunandika → ”Kapan ya aku duwe sepedha mini?”

2.      ngoko andhap utawa ngoko alus

Basa ngoko kang alus utawa luwih ngajeni. Wujude yaiku basa ngoko kanthi tembung krama inggil tumrap wong kang dijak guneman.

Titikane basa ngoko alus

-          Tembunge ngoko kacampur tembung krama inggil. Kang dikramakake inggil yaiku perangane awake sing diajak guneman utawa wong sing digunem; lan sandhangane wong sing diajak guneman utawa wong sing digunem.

-          Kriyane (kata kerjane) wong sing diajak guneman utawa wong sing digunem.

-          Tembung aku tetep dadi aku.

-          Tembung kowe owah dadi panjenengan  utawa sliramu (panjenengan menawa sing diajak guneman mau tuwa; sliramu menawa sing diajak guneman mau luwih enom.

-          Atur-atur lan panambange tetep ngoko.

Kanggone: ibu marang bapak, adhi marang kangmase utawa mbakyune, bisa uga kangmas utawa mbakyu marang adhi kang diajeni marga pangkate luwih dhuwur, anak marang wong tuwa, guru padha guru kang wis akrab/kulina.

Tuladha

-          ibu marang bapak → ”Pak, yen arep dhahar wis daktata ana ing meja!”

-          adhi marang kang mase → ”Mas, yen kersa mengko dakampiri mriksani bioskup.”

-          kangmas marang adhine → ”Dhik, iki lo dakcaosi oleh-oleh saka Sala.”

-          anak marang wong tuwane → ”Bu, yen arep tindak dakterake.”

-          guru padha guru kang wus akrab/kulina → ”Lo Bu, astane ki kena apa kok nganggo dibuntel karo digendhong barang.”

2. BASA KRAMA

1. BASA KRAMA LUGU

-          Wujude tembung krama.

-          Panganggone tumrap bocah karo bocah sing durungkulina, wong tuwa marang wong enom, nanging ngajeni sawetara tumrap wong kapindho diganti peprenahan, kabeh dikramake, mung panambang –e utawa –ake tetep ngoko

-          Tuladhane: Bukune sampun dipunbetake.

2. BASA KRAMA ALUS

Krama inggil iku basa kang ngajeni banget. Wujude kaya basa mudha krama, kaceke panambang –mu owah dadi panjenengan utawa panjenengan dalem. Tembung aku diowahi dadi abdi dalem, dalem, kawula, kula, lan sapanunggalane.

ATER LAN PANAMBANG KRAMA

di-                    →        dipun-

dak-                →        kula

kok/ko-           →        panjenengan

-e/ne                →        -ipun

-ake/ke            →        -aken

-a/na/ana        →        kula aturi

Gunane: kanggo guneman marang wong sing kudu dikurmati/diajeni, guneman bocah enom marang wong tuwa, wong enom marang wong enom sing diajeni, sapadhane wong tuwa kang padha ngajeni, pawongan kang padha-padha ngajeni.

Tembung kang dikramakake inggil kayata peranganing awak, kriya, solah bawa panganggo utawa barang darbe, lan sapanunggalane.

Tuladha

Ngoko	Krama inggil
tangan	asta
mangan	dhahar
njoged	mbeksa

Yen ana tembung sing kudu disalini karama inggil, nanging kramane inggil ora ana, sing dienggo banjur tembung krama lugu.

Tuladha → Ndara pangeran lagi rembagan.

Manawa ngarani panganggo utawa barang darbe kang ora ana kramane lan kramane inggil, sok dipratelake nganggo wuwuhan tembung agem, kagungan.

Tuladha

agem dalem sepatu                              : sepatumu

kagungan dalem sepatu                       : sepatumu

kagungan panjenengan sepatu                        : sepatumu

TEMBUNG KRAMA INGGIL IKU ORA KENA KANGGO AWAKE DHEWE

Tuladha

Luput	Bener
Kula badhe siram rumiyin.	Kula badhe adus rumiyin.
Padharan kula sakit amargi mentas dhahar pelem mentah.	Weteng kula sakit amargi mentas nedha pelem mentah.
Kula badhe ngagem rasukan.	Kula badhe ngangge rasukan.
Putra kula kalih, putri satunggal, kakung satunggal.	Anak kula kalih, estri satunggal, jaler satunggal.
Kula badhe miyos rumiyin.	Kula badhe medal rumiyin.
Buku kagunganipun Bapak ingkang kula paringaken ing menja dipunpundhut Adhik.	Buku kagunganipun Bapak ingkang kula sukakaken wonten ing meja dipunpendhet Adhik.
Kula badhe tindak dhateng Jakarta, kondur kula benjing Slasa.	Kula badhe dhateng Jakarta, wangsul kula benjing Slasa.
Dalem kula wonten ing kampung Tegal Kepatihan, Kalurahan Bareng.	Griya kula wonten ing kampung Tegal Kepatihan, Kalurahan Bareng.
Kula mundhut buku dhateng toko ”Sumber Kawruh”.	Kula tumbas buku dhateng toko ”Sumber Kawruh”.
Menawi badhe mapan sare, kula mesthi ngunjuk toya rumiyin.	Menawi badhe mapan tilem, kula mesthi ngombe toya rumiyin.
Ibu mundhut duren badhe dipunparingaken Bu Camat.	Ibu mundhut duren badhe dipuncaosaken Bu Camat.
Bapak ndherek kula mriksani bioskup.	Bapak tumut kula mriksani bioskup.
Bapak sukuran, tangga tepalih sami dipuntimbali.	Bapak sukuran, tangga tepalih sami dipunaturi.
Ibu mundhut apel badhe dipuncaosaken Mbakyu.	Ibu mundhut apel badhe dipunparingaken Mbakyu.
Bapak ngendika, “Omah sakebone dakparingake Bima.”	Bapak ngendika, “Omah sakebone dakwenehake Bima.”

sumber : http://www.sman15smg.sch.id/?idmenu=76&id=38

ING SANGGAR ASEPI

Kanggit dening :Djaimin K.

Manjing telenging sanggar asepi
nyingkur jawilaning angina ngalsik
nutup babahan dalaning godha
nyirep ubaling geni karep
nepsu dudu.

Ati sepen-sepi
uwal krenteg isiking ati
rep sirep
tidhem premanem
neng
ning.

Jroning ning
gembleng nyawiji
ati mumbul
del…
manjing tlatah arum
gurit putih
winengku
asih-Mu

(dari antologi Siter Gadhing, 1995)

sumber : http://www.balaibahasa.org/index.php/artikel-opini/149-geguritan-sastra-bawah-tanah

Tuladha Basa Rinengga

• Kang hingaran basa iku mujudake babaring karsa

•  Tembung wibawa iku saka tembung wi ( luhur )  lan bawa ( laku ), mula bisane wibawa, kudu tansah hanindakake laku bebuden kang luhur.

•  Pangestu iku pangajab ingkang saestu

Pangajab iku gegayuhan utawa kekarepan.

Saranane gegayuhan utawa kekarepan bisa kasembadan, Manawa dilakoni kanthi manunggalig tekad lan temen tumenem.

• Aja sak dhemen ngaku, manungsa iku mung sadram hanampa lang hanindakake kagungane Gusti.

• Manungsa urip iku kudu tansah eling lawan waspada

Tegese eling iku mangerteni sangkan paraning dumadi

Dene tembung waspada iku saka tembung awas lan pada.

Mula ana tembung sing waspada iku mengku werdi : sakabehing tumindak iku kudu ngelingi dununing pepesthen.

Pada iku pepesthen, utawa diarani titik, tegese mandheg.

• Asma iku saka tembung asal manunggal.

Dene werdine :

Asale ana iku saka manunggale bapa lan biyung, wohing manunggal, terus lahir utawa hana, mula tanpa manunggal ora bakal ana asma.

• Kabeh wong urip iku duwe asma, ananging akeh banget kang ora mangerteni asmane dhewe mau, kang kudu di gatekake marang kang kagungan asma yaiku : asma iku ngiket pakarti, sapa kang kudu njaga asmane mau, ara ana liya ya mung kang kagungan asmane dhewe.

• Tembung manis iku weh reseping wardaya.

• Panguwasa iku ora kanggo nguwasani, nanging kanggo hangayomi

• Aja sok sewenang – wenang, tundhone bakal kesurang – surang, aja dumeh menang banjur sawenang – wenang.

• Berbudi bawa leksana, welas asih mring sapadha-padha.

• Aja seneng nenacad ing liyan, menawa pribadhine dhewe durung resik temenan, aja dhemen memada, mring dumadi.

• Amrih runtuting pangandikan, elinga 4 prakarsa, yaiku :

Wicara : Tegese, nggunakake basa kang trep

Wirasa : tegese, kudu hangerteni munguh wirisaning basa

Wirama : tegese, mijiling basa kang wijang, ririh, rereh, pan pratitis

Wiraga : tegese, solah tindah, tandang tunduk kudu suba sita sopan santun.

• Hurip nukulake urup, denen si urup kang karha pepadhang, dadi kewajibane si hurip hamung tansah gawe pepadhang, urip kang ora bisa aweh pepadhang iku tegese mati.

• Pangolahing rasa, hambabar luhuring budaya.

• Sesanggeman tumrap para pangarsaning praja /  pemimpin :

Panca laksita tama :

• Memayu hayuning bawana

Werdine : tansah marsudi mbangun pribadine dhewe

• Memayu hayuning sasama

Werdine : kudu bisa gawe tentreming para kawulane.

• Dados juru ladosing bebrayan ingkang sae

Werdine : apa-apa kang dadi keperluane para kawulane kudu dipikir temenan.

• Sedaya keputusanipun tansah adamel senenging tiyang sanes, adil, ambeg paramarta
• Sadaya tumindakipun linandhesan tresna, welas asih dhumateng sintena kemawon.

• Pemimpin iku paribasan gendheng saumpamane, kuwajibane gendheng iku dadi pangayomane kang ndalemi, menawa gendheng mau pecah, mesti dilorot, diganti sing wutuh, sing pecah terus di guwak, amargi wis ora ana gunane.

• Ing ngarsa sung tuladha, ing madya mangun karsa, tut wuri handayani.

• Aja gampang nganggep sepele, kadhang-kadhang bisa dadi gawe.

• Ngati-ati iku pamrih reh rahayu.

• Bebasan cecak nguntal ulo, wong nduwe gegayuhan ora ngelingi kekuatane dhewe.

• Sapa weruh ing panuju, prasasat sugih pagere wesi.

• Ajining dhiri hamung saking pakarti lan kedhaling lathi.

• Yen kuwasa aja kumawasa, yen pinter aja kuminter, yen sugih aja sumugih, yen banter aja seneng nglancangi, yen mandhi aja mateni.

• Watak bebudine satriya iku :

Ora golek seneng nanging bisa gawe senenging liyan

Ora golek marem ananging biso’a gawe mareming liyan

Ora seneng pamer, ananging lakune tapa mendhem

Ora golek jeneng, ananging bisoa njunjung asmaning liyan.

• Kahanan jagad kang gumelar iki, saktemene mujudake tulisan kang cetha, kang gawe Gusti kang Maha Suci, pranyata iku dadi pituduhira sayekti, jroning sira urip ing alam madya.

• Mrica kecut, singgat toya : Sauni unine wong manis nggregetake ati.

Mrica kecut iku wuni, dene singgat toya iku uget-uget.

sumber : http://kidemangsodron78.wordpress.com/327-2/tuladha-basa-rinengga/

Adicara Siraman

Tuladha Pranatacara

Adicara Siraman Calon Pengantin

Nuwun.
Para aji sepuh, kasepuhan, miwah pinisepuh ingkang satuhu minulyeng budi, para tamu ingkang satuhu munulyeng budi, para tamu ingkang satuhu kinurmatan, sumonggo kulo dhereaken ngaturaken puji pangalembono miwah syukur dhumateng Gusti ingkang akaryo jagad, nenggih Pangeran ingkang Maha Welas lan Asih, awit saking kanugrahanipun kulo miwah panjenengan saged makempal ing dalemipun bapak/ibu…….. Saperlu paring pangestu tumindaking adicoro jamas pasiraman calon penganten putri nun ninggih nimas……….

Keparengo kulo ingkang kapatah pemengku gati kinen ndereaken gatining laksono ing wanci meniko, menggah tata rakiting titi laksono rinacik mekaten :
Kapurwakan kanthi pambuko, saparipurnaning pambuko, risang calon panganten putri badhe ngaturaken pangabekti  dhumateng ingkang bapak miwah ingkang ibu.
Saparipurnaning adicoro ngabekten, risang ahayu kekanthi tumuju dhateng sasana matirto, tumuli bapak/ibu………ngracik warik pamoringsih, saperangan tuyo pamorsih ingkang sampun rinacik badhe kakintuaken dhumateng calon besan minongko sarono aji syarat jamas pasiraman calon penganten kakung.
Sabidalipun utusan, adicoro matirto risang pinanganten putri tumuli kawiwitan.
Ing pethiting siraman risang calon penganten putri pinaringan sesuci, kalajengaken bapak miwah ibu ambuko pamoring putri kanthi amecah kendhi.
Mekaten menggah rerantaman adicoro, sumonggo tumapak adicoro purwoko, adicoro binuko kanthi pandungo dhumateng pangeran mrih rahayuning kerso, ndedungo kulo derek aken…sumonggonggo…
( Ndedungo )
Matur nuwun,
Tumuli kepareng ibu juru sumbogo badhe nganthi risang calon peganten putri ngabekti dhumateng bapak miwah ibu……. Sampun kepareng bapak miwah ibu lenggah ing papan piniji, sampun mijil saking sasana paleremana risang ahayu badhe ngabekti wonten ing pepadanipun ingkang bapak miwah ibu.
Kebak ing toto susilo miwah tata krama, angeko podho marak sowan ing pepadhanipun ingkang bapak miwah ibu sarwo sumembah ngaturaken pengabekti dhumateng ingkang romo, tangkeping asto sumembah ing jengku ireng kanan ingkang romo, paripurno sumembah ngeningaken cipto, ngetog kekiyataning manah, menepaken ring roso, tumuli matur imbal wawan wacono kaliyan ingkang romo ibu :
Ahayu : “ Rama ibu ingkang satuhu kulo bekteni, wekdal puniko kulo badhe
nglampahi siraman, salajengipun badhe nglampahi dhaup kaliyan
Ahayu : “ Rama ibu ingkang satuhu kulo bekteni, wekdal puniko kulo badhe
nglampahi siraman, salajengipun badhe nglampahi dhaup kaliyan
kang mas ……….awit saking meniko kulo nyuwun pangapunten
sedoyo kalepatan kulo selaminipun kulo nherek bapak saha ibu,
mboten kesupen kulo ugi ngaturaken sembah sungkem pangabeki
sarto agunging panuwun awit sedoyo panggulowentahipun bapak
saha ibu dhumateng kulo, wiwit kulo taksih alit ngantos dewoso,
mugi mugi bapak ibu tansah pinaringan berkah saha Rohmating
Pangeran ingkang Mahawelas lan Maha asih…Amin..”
Lan kanthi sareh romo lan ibu paring pawangsulan :
Rama/ibu : “ Nini ……. Kang dak tresnani, daktampi pangabektimu, dak ngapuro
sekabehing keluputanmu, lan dak paringi pangestu anggonmu arep
ninda ake sesuci kanthi jamas pasiraman, mugo-mugo biso suci lair
bathinmu, sembodo jiwo ragamu, mung rahayu widodo kang bakal
tinemu, wiwit awal nganti akhire …amin..”
Paripurno matur dhumateng rama ibu, wangsul ngaturaken sungkem ing pepadhaniro ingkang romo ibu, ayem ing pepadhane ingkang rama, kawuryan kalamun ingkang rama trenyuh ing galih dupi sinungkeman pepadhaniro, netro kembeng kembeng ngampah tumetesing waspo, ingelus elus , ingepuk epuk pamidhangane risang ahayu, pratondho tresno asihe paring pengestu mring  kang  putri.
Paripurno ngabekti ingkang romo, gyo sumungkem ing pepadhaniro ingkang ibu, pranyoto ingkang ibu datan kuwowo angampah tumetesing waspo, mekaten ugi kang ahayu, luh marawayan ing pankoning ibu, ingkang putri kinasih ingaras kebak ing rasa tresno ing batos ibu ngunandhiko :
“ E ..Putriku sing dak tresnani, ora kroso dene saiki kowe wus dewoso, wis  arep mangun brayat, koyo lagi wingi kowe pada dedolanan gegojegan dadi bocah sing lucu lan nyenengake, jebul saiki wis arep uwal saka pangkoning ibu, anaku ngger nini……  dak pangestoni lan dak donga ake mugo-mugo uripmu nemu kamulyan….”
Paripurno ngabekti ingkang rama miwah ibu, risang ahayu kekanthi tumuju ing sasana matirto arso jinamas ing warih nenggih warih pamoring sih, nun ninggih tuyo perwito sari, utawi tuyo perwito adi, sampun kawuryan lenggah ing sasana matirto risang ahayu, tumuli bapak/ibu…..badhe ngracik tuyo perwito adi.
Ingkang sepisan nglebetaken tuyo perwito adi ingkang kapundhut saking tuk ingkang sampun sepuh, ancasing sedyo ing tembe gesangipun risang calon penganten kalamun sampun dhapuk kulowargo sageto murakabi, paring pangayoman mring sesami.
Tumuli bapak/ibu….manunggalaken sekar setaman utawi sekar tri warno munggwing tirto pamoringsih.
Sri wus ngarani ratu, taman papan ajrahing puspo, marmo pinilih tetungguling sekar ingkang awujud tri warno, tri ateges telu, werno jenising puspo nun ninggih sekar mawar, mlati miwah kenongo, angambar arum gandhane sekar, amrih ing tembe kuncoro asmane risang calon penganten.
Tumuli bapak/ibu……..manunggalaken klopo sagandheng ing salebeting tuyo perwito adi, klopo pinilih ingkang sampun radi sepuh dados pratondho, sampun manunggal gegandhengan ing karso,
Tekadipun ingkang badhe bebesanan awit saking manunggaling calon penganten.
Sampun paripurno rinacik tuyo perwito adi, tumuli badhe pinaringan puji dungo rahayu, dhumateng bapak…….. Sumonggo.
( Pandungo )
Matur nuwun.
Mugi dados dungo ingkang dipun kabulaken dening Pangeran, risang calon penganten badhe saestu resik suci lair lan bathinipun, satemah rahayu widodo kalis sambikolo.
Kepareng salajengipun bapak/ibu……… mundut saperangan tuyo pamoringsih, badhe kekintunaken dhumateng calon besan minongko aji syarat jamas pasiraman calon panganten kakung, bapak/ibu………kepareng badhe utusan dhumateng bapak/ibu……sekaliyan kinen ngaturaken tuyo perwito adi dhumateng calon besan.
Sampun winadhahan ing kendhogo tuyo perwito adi, tumuli mangarso kangmas……. Sampun kepareng aben ajeng, mekateno pangandhikane kalamun kawijil ing lisan :
Bpk/ibu : “ Bapak/ibu……..kulo nyuwun senjoto pitulungan dhumateng
panjenengan sekaliyan, ngaturaken tuyo perwito adi dhumateng
bapak/ibu……minongko aji syarat jamas pasiraman calon penganten
kakung, saderengipun lan sak sampunipun kulo ngaturaken agunging
panuwun…”
Kangmas : “ Nun ninggih bapak/ibu…..dhawuh panjenengan badhe kulo
esto aken, salajengipun kulo nyuwun pamit sarto nyuwun tambahing
dungo pangestu…..”
Bpk/ibu : “ Nun ninggih kangmas……sugeng tindak, mugi winantu ing
karaharjan….”
Sampun paripurno anggenyo imbal wacono, dhuto tuyo perwito adi sampun kepareng bidhal, jamas pasiraman calon penganten putri tumuli kawiwitan.
Kapurwakan ingkang romo, bapak………..paring jamas ing warih, sepisan jinamas ing mustoko amrih suci ing cipto, kaping kalih jinamas ing bahu kanan lan kering, tuyo lumeber munggwing jaja amrih suci ing rasa, kaping tigo siniram ing samparan amrih suci ing karso.
Tumuli kang ibu nggosok kenyoh mancawarna, manca tegese limo utawi manekowarno, warno tegese jeninsing kenyoh, warnaning kenyoh minongko lulur sarono pambukaning pamor, pamor dumadi saking manekowarni sumoroting cahyo, marmo linambangaken ing kenyoh awarno pethak, wilis, bintulu, jenar, serto rekto, paripurno anggosok kenyoh monco warno ingkang ibu ugi kepareng paring jamas pasiraman dhumateng ingkang putri kinasih.
Ingkang salajengipun, kasuwun paring pangestu ibu…………. Kanthi pinaringan pepuji sesanti ginarujug saliro rukmi mawi tirto perwito adi, ….
Matur numun dhumateng ibu……… kepareng lenggah ing sasana sakawit, tumuli kasuwun dhumateng panjenenganipun ibu……..sumonggo paring jamas pasiraman dhumateng risang calon temanten.
Sambeting kondho opo tho kang minongko palenggahaniro risang calon penganten, nun ninggih kloso bongko ingkang kinaryo mbuntel ron alang –alang ron kopo kopo, ron awar awar, roning kaluwih, miwah roning turi kang satuhu ngemu pralampito sinandhi.
Matur numun dhumateng ibu……
Kalajengaken ibu………… sumonggo..
Kloso bongko minongko pratondho gumelaring jagad raya, ing wanci meniko risang ahayu sampun badhe ngancik jagading kulowargo arso mangun bebrayan enggal.
Sewu gunging panuwun konjuk ibu…………
Kepareng salajengipun kerso o ibu………paring jamas pasiraman calon penganten putri.
Ron alang alang tuwin ron kopo kopo pralambang panyuwun mugo mugo anggone mangun brayat agung ora ono alangan opo opo. Ron awar awar sedoyo pepalang miwah sambikolo sampun binawar tawar satemah mung rahayu kang tansah tinemu.
Matur nuwun dhumateng ibu……..
Salajengipun sumonggo ibu……..
Ron kaluwih ngemu pralampito mugi mbenjing risang calon penganten tansah pinaringan kaluwihan, luwih ing drajat, pangkat miwah semat, satemah kajen kineringan mring sesami, cekap ing sandang miwah bugo.
Matur nuwun ibu…………..
Tumuli ibu………… kepareng paring pengestu kanthi paring siraman dhumateng calon penganten putri.
Roning turi minongko panyuwun dhumateng poro kasepuhan miwah winasis paring pitutur dhumateng risang calon penganten putri, sinambi paring siraman kasdu paring pitutur ingkang dumeling ing talingan, pitutur poro leluhur sagedo dados dedamar anggenipun risang calon penganten putri lumebet ing madyaning bebrayan agung, matur nuwun.
Sampun cekap, jangkep pitu ingkang paring pasiraman mring sariro rukmi calon penganten putri, mugi luhuring budi poro pinisepuh saged lumeber mring risang pinanganten, maknanipun gunggung pitu ingkang paring jamas pasiraman, mugi risang calon penganten tansah pikantuk pilutulunganing pangeran, sarto tansah darbe watak suko paring pitulung mring sesamining dumadi.
Salajengipun keparengo ingkang bapak………..paring sesuci mring risang calon penganten putri.
Tuyo kawijilaken saking kendhi pratolo, tuyo siniramaken waroto saranduning sariro, ilining tuyo datan kendat, pratondho sempulur ing samudayanipun, sampulur kayuwananipun, sempulur rezekinipun, sempulur kaluwarganipun, miwah sempulur samudayanipun.
Sampun telas isining tuyo ing kendhi pratolo, salajengipun ibu………tumuju majeng ing sangajengipun risang calon penganten putri, ingkang ibu badhe mecah pamoring sang dyah ayu………..
Kanthi niatan : “ Niat ingsun ora kmecah, mecah kendhi, nanging mecah pamore putriku……………” ( pyaaaaaaaaa…..rrrr ) ……Wus pecah pamore…”.
Mekaten kolowau menggah tumapaking adicoro jamas pasiraman calon penganten putri, bapak ibu…………..saestu ngaturaken agunging panuwun dhumateng para kasepuhan saha pinisepuh ingkang sampun kepareng paring pangestu kanthi paring siraman dhumateng calon penganten putri, mugi luhuring budi panjenengan pinaringan lelintu mring Gusti kang Maha Hayu… Amin.
Risang calon penganten putri tumuli kekanthi ing sasana piniji saperlu ninda aken adicoro salajengipun nun ninggih upacoro ngerik.
Dhumateng poro tamu kepareng wawan pangandikan, langen suko sinambi ngunjuk saha dhahar nyamikan ingkang sampun kaladosaken mring poro kadang kaneman ..sumonggo.
Salajengipun upacoro ngerik risang calon penganten putri, kapasrahaken dhumateng paraga ingkang ninda aken saha tinanggenah nglaksana aken upacoro ngerik manten …. Sumonggo.

sumber : http://kidemangsodron78.wordpress.com/pranatacara/adicara-siraman/